دانشکده ادبیات و علوم انسانی مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی(منتشر نمی شود) 53 2 2003 09 23 - معرفی و نقد و بررسی تذکرهء (صبح گلشن)1 11658 FA دکتر اسماعیل حاکمى والا Journal Article Iranian people attempt to write the biography of poets from ancient time because they had an old relationship with poem; the beautiful and rhythmic phrases, and due to this feeling from the fifth century A.H. when the persian poetry reach to the high level The first biographer who wrote the biography of poets (in persian literature it is called Tazkareh) is Abu Taher Khatoni Movafaqoddoleh. He was A Salajeqeh courtier lived in the second half of fifth century and wrote Manaqeb ol - Shoara. Tazkereh Sobh Golshan writen by. Seyyed Ali Hassan Khan Bahupal (‘his nikname is Salim) at 1915 that consists the biography of old and modem poets. تذکر ه نویسی در ایران از دیرباز رایج و مورر توجه بوده است. زیرا ایرانیان پیوندی دیرینه با شعر، یعنی کلا م زیبای ظر یف همراه با وزن و آهنگ داشته اند از این روی از سدهء پنجم هجر ی که شر فارسی شکوفا و بالنده گشت همواره مر دم ایران سخن پختهءگویندگان را برای استفاده دیوان یا برای شادی دل خویش جمع نموده و همراه با نام گوینده وسراینده در دفتر وکتاب ثبت و ضبط نمود ه ا ند. گویند نخستین مجموعهء شعر وشرح حال شعراکه اصطلا حأ در ادب فارسی تذکر خوانده می شود از ابوطاهر خاتونی موفق الدوله است. وی از رجال دربار سلا جقه، در نیمهء دوم قر ن پنجم و نیمهء اول قرن ششم هجری بوده و کتاب او (مناقب الشعراء) نام داشته است. تذکره (صبح گلشن) اثر سید محترم علی حسن خان پهوپال متخلص به (سلیم) نوشته شده به سال 1294 هبری قمری است. این تذکر ه شامل شعرای قدیم و همچنین معاصر نویسنده است. وی سبب تألیف این کتاب را چنین مذکور داشته است که: پس از آنکه پدرش سید محمد صدیق حسن خان تذکره (شمع انجمن) را تألیف کرد گروهی که نامشان در آن تذکر ه نیامده بود دلتنگ شده بودند. از این روی به تألیف (صبح گلشن). همت گماشت. این کتاب در سال 1295 هجر ی در پهلوپال هند به طبع سنگی و با قطع وزیری وکاغذکاهی و خط نستعلیق چاپ و منتشر شده است. از این رو ما بر آن شدیم تا بخشهایی از این تذکر ه راکه موجود بود بازخوانی و بازنویسی کنیم و در دسترس خوانندگان علا قه مند قرار دهیم. https://jflh.ut.ac.ir/article_11658_5fdfe2c20035ef27771422342d1842ff.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی(منتشر نمی شود) 53 2 2003 09 23 - مفاهیم اخلاقی در چهار منظومهء عطار (ا سرارنامه، الهی نامه، منطق الطیر و مصیبت نامه) 11659 FA دکتر جلیل تجلیل شهرام احمدى Journal Article It has been attempted in this article to search for the most delicate and the most vivid ethical concepts in Attar’s anecdotes and parables. Therefore, these ethical concepts and evidences have been extracted from his four famous and indisputable didactic herois couplets, i.e.; Asrar Nameh, Elahi Nameh, Manteg-al-teir, and Mosibat Nameh and have been studied in three areas.’ obligation of man before God, obligation of man before himself and his relatives, and obligation of man before Society. در این مقاله سعی شده است ظریف ترین و لطیف ترین مفاهیم اخلاقی در حکایات و تمثیلات عطار جستجو شود. لذا این مفاهیم و مصادیق اخلاقی از خلال چهار مثنوی تعلیمی معروف و مسلم وی، یعنی, اسرارنامه، الهی نامه، منطق الطیر، و مصیبت نامه استخراج و در سه حوزهء, وظیفهء انسان نسبت به خدا، وظیفهء انسان نسبت به خود و نزدیکان و وظیفهء انسان نسبت به جامعه مطرح گرد ید. https://jflh.ut.ac.ir/article_11659_c940ec3829dddd36b20afc15803a906b.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی(منتشر نمی شود) 53 2 2003 09 23 - بررسی خطاهای گفتار در زبان فارسی 11660 FA دکتر على افخمى محمود رضا اسدى مطلق Journal Article A research was carried out into speech errors in Farsi aiming at categorizing them. As many as 1064 speech errors were simultaneously classified on two lingual and Para lingual axes. The relations of substitution, interchange, addition, omission, and mixture constituted the parts of Para lingual axis. Categories of phonology morphology, and syntax on the other hand were included on the lingual axis. No relationship was proved to exist between the factors of sex and education on the one hand and parts of lingual and Para lingual classification on the other hand. The results of x2 tests confirmed the relationship between sex and the frequency of speech errors in Para lingual relations and lingual categories, as well as the relationship between education and the frequency of speech errors in Para lingual relations. However, the results of x2 tests did not prove any relationship between education and the frequency of errors in lingual categories. تاریخچه مطالعات مربوط به خطاهای گفتار حکایت از رویکردهای گوناگون به این پدیده دارد. برخی پژوهشگران با هدف آزمردن نظریه های شناختی به بررسی جنبه ها یی خاص از این پدیده از دریچه روان شناسی زبان پرداخته اند. عد ه ا ی دیگر تلأش کرد ه ا ند تا با دید زبان شناختی به خطای گفتار انو اعی از طبقه بندی را برای آن به دست دهند. اصطلاح های گوناگونی در این حوزه رواج دارد. بررسی و مقایسه تعاریفی که از این اصطلاح ها به دست داده شده نشانگر میزان زیادی از هم پوشی بین تعاریف است، به گونه ای که به نظر می رسد حدود هر یک به روشنی تبیین نشده است. برای بررسی خطاهای گفتار در زبان فارسی، پژوهشی با استفاده از داده های میدانی انجام شد. تعداد 1064 مورد خطای گفتاری در محو ر زبانی شامل مقوله های واجی، ساختواژی و نحوی، و محور فرازبانی شامل رابطه های جایگزینی، جابه جایی، افزایش، حذف و تلفیق طبقه بندی شدند. هم چنین برای بررسی رابطه متغیرهای جنسیت و میزان تحصیلات با اجزای طبقه بندی و فراوانی خطاها در هر یک از اجزاء، خطاها بر اساس متغیرها تفکیک و در جداول ثبت شدند و 6 نو بت آزمون مجذور خی انجام شد. نتایج آزمون ها نشان داد که بین دو متغیر پژوهش و اجزای طبقه بندی رابطه وجود ندارد. از سری دیگر مشخص شدکه متغیر جنسیت با فراوانی خطاها دراجزای طبقه بندی زبانی و فرازبانی رابطه دارد. هم چنین معلوم شد که بین متغیر میزان تحصیلات و فراوانی خطاها در محور فرازبانی رابطه وجود دارد. اما نتایج آزمون وجود رابطه بین این متغیر و فراوانی خطاها در محور زبانی را رد کرد. https://jflh.ut.ac.ir/article_11660_7b72de504960bfce0e38c14bdfeda3f1.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی(منتشر نمی شود) 53 2 2003 09 23 - وجوه بلاغت در دو قصیدهء ناصرخسرو 11661 FA دکتر عبدالرضا سیف احمد محمدى نسرین موسى وند Journal Article Naser Khosrow is a great poet whose poetries and works are about philosophy, discorse and religious subjects. The great poet, by use of imagination and rhetoric aspects has converted difficult philosophical thoughts and discorse into beautiful form of poetry. Intelectual concepts in Naser Khosrowe's speech changed to material and objective images and real forms by use of simile and metaphor. Emotion, life and freshness in the works of Naser Khosrow caused his works to be permanent. ناصرخسرو شاعری بزرگ است که اشعار و آثارش در بیان کلام و فلسفه و عقاید دینی است، این شاعر بزرگ با عنصر خیال و وجوه بلاغت به اندیشه های دشوارکلامی و فلسفی، لباس نرم و لطیف سخن منظوم را پوشانیده است. مفاهیم عقلانی درکلام ناصر خسرو با هنرمندی او در بهره گیری از تشبیه و استعاره و صور خیال به وجوه و تصاویر زیبای حسی و ملموس مبدل گردیده اند. شور و حیات و تازگی درکلام و سخن ناصرخسرو ویژگی دیگری است که باعث ماندگاری سخن او در میان دیگر شاعران گردیده است، دربارهء این شاعر بزرگ می توان گفت هنر و خیال را با عقل و فلسفه آنچنان آمیخته است که دشواری و تکلف برای رسیدن به معنا و مفهوم کلام در سخنش وجود ندارد. https://jflh.ut.ac.ir/article_11661_69748bbbc13bc56f17638e9f57b7a155.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی(منتشر نمی شود) 53 2 2003 09 23 - مضامین در حوزهء آهنگ و موسیقی شعر فرخی سیستانی 11662 FA دکتر عباس کى منش Journal Article The aim of this discussion is to study the poetic concepts of Farrokhi in the field of music and frequency of measures as well as prosodic rhythms in his poetical works. Those rhythms that the poet was interested in them and has benefited them during his poetic works for various contents and analysis of concepts link with rhythms and music of his speech and showing rhythms used in easy - difficult speech of an eloquent poet who has passed away on 429 A.H while has not reached to his senectitude. غرض از برانگیختن این بحث بررسی مضامین شعر فرخی است در حوزهء آهنگ و موسیقی و نیز بسامد بحور و اوزان عروضی در دیوان وی. اوزانی راکه شاعر بدانها دلبستگی داشته و در مطاوی دیوان برای مضامین گوناگون از آنها سود جسته است و نیز تحلیل پیوند مضامین با اوزان و موسیقی کلام وی و نشان دادن اوزان به کار رفته در سخن سهل ممتنع این شاعر توانا، سخنوری که در سال 429 هجری قمری به روزگارکهولت نارسیده از سرای فانی به دارباقی شتافته است. https://jflh.ut.ac.ir/article_11662_62d88824119021834ca8e4cef6498f1c.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی(منتشر نمی شود) 53 2 2003 09 23 - اسطورهء حیات جاوید، مردن پیش از مرگ و نوزایی 11663 FA دکتر حمیرا زمردى Journal Article In this research, the myth of the eternal life and death proir to the death of the body are treated as one of the great desires and wishes of man, referring to the myths of some of the nations and religions taking this idea in to consideration. In this passage, approaching the eternal life is viewed in our person literature like Shahname Ferdosi, Khams Nezami and Manteghoteire Attar various proofs of this work are described by employing comparison and using facts which are described above such symbols, imaging death before the death of the body like death and rebirth of things like the sun, the moon and Gognus are also described. در این پژوهش، اسطورهء حیات جاوید و مردن پیش از مرگ جسمانی، به عنوان یکی از آمال و آرزوهای بشری با استناد به اساطیر برخی از ملل و ادیانی که به این اندیشه اهتمام می ورزند، مطرح شده است. در مقالهء حاضر، مرگ آیینی و نوزایی و رسیدن به حیات جاودان در متون ارزشمند ادب فارسی، شاهنامهء فردوسی، خمسهء نظامی و منطق الطیر عطار بررسی شده و شواهد مختلفی از این آثار با روشی تطبیقی و استناد به مدارک فوق الذکر به دست داده شده است. همچنین نمادهای تصویری مردن پیش از مرگ جسمانی مانند مرگ و حیات دوبارهء عناصری چون خورشید، ماه، ققنوس و... مورد نظر قرارگرفته است. https://jflh.ut.ac.ir/article_11663_80e4e458131f4edc49cacad3ec586437.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی(منتشر نمی شود) 53 2 2003 09 23 - ساختمان دستوری لغت سازی فارسی 11664 FA دکتر على زارعى دانشور Journal Article 1. The “grammatical structure and conceptual analysis of the contemporary technical and scientific worlds and idioms” is one of the most essential concerns of the worlds advanced languages, and the present article deals with the same concern in Farsi. It explains the grammatical and conceptual principles and rules of neologism in Farsi to open a new window to the contemporary world. And finally some of the words and idioms introduced in the last few decades are reviewed and proper words and idioms, which are made on the basis of’ grammatical and conceptual principles and rules”, are presented to the Iranian scientific community. 2 This article is the result of a study on the most urgent problems of Farsi language and discusses an advance Farsi, that while maintaining its cultural and historical identity and moving along with global culture, science and technology, show a great capacity in translation, transfer and production of knowledge and in performing its national and global function is never impressed by the fame of other languages and never goes down before them, but with a special liberality and perfectionism enters a proper interaction with glorious languages of the world like French, English, Arabi, etc. تحولات علمی و دگرگونی های پر شتاب دنیای علم، زبان های مختلف دنیا را به تعامل و داد و ستد واداشته است. البته این تعامل در حوزه دستوری و ساختمانی (زیر ساخت) بسیارکند و به سختی صورت می پذیرد لیکن در حوزه لغوی و معنایی (رو ساخت) روان تر و به آسانی اتفاق می افتد. زبان فارسی در جایگاهی است که باید از آن به یکی از زبان های پویا و زنده دنیا نام برد. زبانی که درگذشته ظرفیت بسیار بالایی از آن در تولید علم و دانش سراغ داریم و در دنیای کنونی هم مهم ترین وظیفه او استفاده از حداکثر ظرفیت خود، برای انتقال و از آن مهم تر تولید علم است. به طوری که نخست لغات و عبارات و اصطلاحات ساخته شده هماهنگ با اصول ساختاری و دستوری زبان فارسی باشند و دوم با شاخص های زیبایی شناختی لغوی، آوایی و معنایی همخوان و متناسب باشند. این مقاله می کوشد ساختمان دستوری لغات و اصطلاحات علمی و فنی معاصر را تعیین نماید. https://jflh.ut.ac.ir/article_11664_91a0ac7c34ea63ffc3ef3e8d5ddd58bb.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی(منتشر نمی شود) 53 2 2003 09 23 - زیبایی شناسی دینی در غزلیات حافظ 11665 FA دکتر غلامرضا رحمدل Journal Article One of the important dimentions religious knowledge is it's aesthetical outlook. This essay is seeking to study religious aesthetic of Hafez’ lyric poems with attention to his worldview and vision to God, human being, nature, Qoran, love act. For documentation each of these elements, I have presented examples of Qoran, narratives or Hafez’ lyric poems which appropriate to this issue. This essay ends by conclusion and references. Basic centrality in this research is Hafez’ lyric pomes. That means my basic emphasis is on text and external textual facto, history, current science which belongs to age of Hafez and sub factors were appraised. It means I viewed history by Hafez not viewed Hafez through history. در این مقاله، زیبایی شناسی دینی غزلیات حافظ مورد مطالعه و ارزیابی قرارگرفته است. سؤالات تحقیقی این مقاله در قالب جمله های اثباتی زیر قابل دسته بندی می باشند: ا- زیبایی شناسی دینی حافظ از "نوع " نگاه او به جهان نشأت می گیرد. 2- زیبایی شناسی دینی حافظ مهمترین عامل سازگاری او با محیط است. 3- قرآن، حدیث و سیرهء معصومین از منابع سرشار در تبیین زیبایی شناسی دینی هستند. 4- مرکز ثقل زیبایی شناسی دینی حافظ، "عشق " است. 5- زیبایی شناسی دینی حافظ کمال گرا است. 6- عشق در عین وحدت، آثار، مراتب و جلوات متکثر دارد. 7- ایمان و انتظار, ارکان سازگاری حافظ را تشکیل می دهند. و... در این مقاله برای اثبالت هریک از فرضیه های مربوط به مرضوع، حسب مورد از آیات و روایات و مستندات شعری، به صورت شواهد امثال، استفاده شده است. تحقیق در این مقاله از نوع تحقیق متن محرر است, و عوامل دخیل خارج از متن، یعنی تاریخ، علوم متداول زمان حافظ و... عوامل فرعی، ارزیابی شده اند. به عبارت دیگر به جای آنکه از تاریخ به حافظ نگاه کنیم از حافظ به تاریخ نگاه کردیم. زیرا, زبان تاریخ, زبان مستقیم است و شعر، زبانی غیر مستقیم. زبانی مستقیم، ابزار گرد آوری اطلاعات است و زبان شعر، ابزار آفرینش اطلا عات. زبان غیر مستقیم، ظرفیت گسترده تری برای بیان حقایق دارد. https://jflh.ut.ac.ir/article_11665_a6e94d012df993c363fb358bf365ee05.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی(منتشر نمی شود) 53 2 2003 09 23 - أنو ار ترجمه های فرقانی از سورهء مبارک حمد قرآنی 11666 FA دکتر سید امیر محمود انوار Journal Article This is the third part of translation of one chapter of Quran that is derived from research about “commentary and translation of two chapter of Quran “Hamd and Ekhlas (Praisa and Devotion). In this article the auther tried to introduce the most important and beautiful’ translations that have been done through history of persian literature. At first abrief biography of these writers have been presented and then I have introduced their works. بعد از دو مقالهء استعاده و نامهای سورهء مبارکهء حمد، نیکو مینمایدکه مقاله را در نوبت سوم، به گزیده ای از ترجمه های زیبا از سورهء مبارکهء حمد والا و دلربا اختصاص دهم که در تاریخ ادب پارسی قرآنی نام بردارند. و در آغاز شمه ای از شرح حال و أثر این ترزبانان سخن سنج را آورم تا ارزش آن آثار ارزنده نیکوتر جلوه نماید و سپس به تطبیق تاریخی ترجمه ها پردازم تا إن شاءالله تعالی محققان سخن سنج و زبان شناس را به کار آید. از این رو از سلمان پارسی به سورآبادی و نسفی و میبدی و رازی و کاشفی وکاشانی و لاهیجی و سرانجام ترجمه ای تفسیرگونه به نثر و نظم از نگارنده پراخته آمد تا چه قبول افتد و چه در نظر آید. https://jflh.ut.ac.ir/article_11666_1325cdae3b6f0f91a1b629307bf2d498.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی(منتشر نمی شود) 53 2 2003 09 23 - حماسه گیلگمش و روایت های مختلف 11667 FA دکتر على محمد مؤذنى پارسا یعقوبى Journal Article The epic of Gilgamesh has Sumerian origin but what we have is a Babylonian version. We now have the epic as it has been translated from stone tablets to European languages and then to Persian . In Persian we have some comprehensive translations or summarized versions with different stories. Though the original version of the epic has one chronological stories, in some versions the details are different. In this research all the details are not considered, but the details which are effective on the comprehension of the main version will be dealt with. In this essay I have tried to mention the reasons for the existence of different narratives and the reasons why they exist, I will bring forward the reasons showing their truth or falsity. The benefit of this essay is that it helps the scholars of Gilgamesh not to look at the epic from a narrow point of view one - sidedly. The basis of this research is the book “Ancient Near Eastern Text” by James B. Prichard. حماسهء گیلگمش که اصل سومری اما روایت بابلی دارد از ترجمهء زبانهای اروپایی از لوحه های سنگی آن به زبان فارسی برگردانده شده است و در قالب چند ترجمهءکامل یا تلخیص به دست ما رسیده است. هر چند سیر اصلی داستان یک روایت دارد اما در بسیاری موارد مطالبی متفاوت در بعضی از روایات بیان شده است. در این تحقیق به تمام جزییات نمی پردازیم زیرا توضیحات برخی موارد تأثیری عمده در فهم اصل داستان ندارد اما در مواردی دیگر بر تفسیر آن تأثیری مستقیم می گذارد. مثلأ وجود یک آیین مانندکشتی یا قربانی و نحوه آن کاملا بر باورهای صاحبان آن اساطیر مبتنی است. در این مقاله سعی شده است تا ضمن بیان شواهد تعدد روایت و دلایل آنها، دربارهء صحت و سقم آنها داوری شود و ارزش کار در آن است که محققان حماسه گیلگمش را از داوری یک جانبه برحذر می دارد. مبنای تحقیق کتاب (ANCIENT NEAR EASTERN TEXT’S BY JAMES B.PRINCHARD) متون شرق نزدیک باستان از جیمز. ب پیچارد) می باشد، علاوه بر آن از چند ترجمهءکامل و ملخص استفاده شده است. https://jflh.ut.ac.ir/article_11667_fc5c0cd21ddca3b39da73342bc41752c.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی(منتشر نمی شود) 53 2 2003 09 23 - توصیف بهار در شعر شاعران طنزپرداز فارسی 11668 FA دکتر سید محمد حسینى شبانان Journal Article Spring and Now Ruz (the first day of the solar year) and all that is related, like environmental changes, and special rituals and traditions has been the subject of the speech of many poets. However, if these be viewed from the viewpoint of poets who are satirists as well, it is of another elegance. In this article, it has been attempted to classify and put forth those points which are of satirical importance to the poets. Though these points are various and too many, but 16 points have been referred to here. The main points of reference are: the great many changes that occur in nature, animals such as birds and human and the rest are as follows: ThaEne-TakaEni.> (cleaning up the house) and its difficulties, the great expenses for renewals, also low incomes, goods of inferior quality, and the sellers overcharging the buyers, the impatience and irritability of the families, ChahaEr - Shanbeh - Soori, Haft - seen, getting or giving Eydi. (masny handed to the the young by the elders), having guests at home and Seezdeh-bedar (getting to the country sides on the 13th of Farvardeen just for fun and pleasure). And it is a good thing here to mention some poet’s description of spring in this way: Trees like madness blossom a new Flowers, too, mock the nightingale بهار و نوروز و آنچه بدان مربوط است از قبیل دگرگونی در طبیعت و آداب و رسوم ویژه آن، موضوع سخن شاعرانی فراوان قرارگرفته است. اما از چشم اندازه شاعران طنزپرداز به آن نگریستن لطفی دیگر دارد. در این مقال کوشش شده مهمترین نکته هایی که به لحاظ مایه های طنز مورد توجه شاعران واقع شده، دسته بندی و تقدیم گردد. گرچه موضوعات مورد عنایت بسیار زیاد است ولی به شانزده مورد اشاره می گردد. دگرگونی های شگرفی که در طبیعت، موجودات زنده، پرندگان و انسان حاصل می شود در رأس آن است و بقیه شامل: خانه تکانی و دشواریهای آن، هزینه های گزاف برای نونوار شدن و درآمدهای ناچیز، اجناس نامرغوب و بنجل و اجحاف فروشندگان، و آنگاه ناشکیبی و تنک حوصلگی خانواده ها، چهارشنبه سوری، هفت سین، عیدی گرفتن و عیدی دادن، سورچرانی، میهمانداری و سیزده به در می باشد. خالی از لطافت و کیفیتی نیست که می شنوید شاعری آغاز بهار را چنین توصیف می کند: هر درختی چون جنون ما ز نوگل می کند هرگلی هم خنده ها بر ریش بلبل می کند https://jflh.ut.ac.ir/article_11668_67e4423afd0ffd2f451890c0888e6f33.pdf